Hit (3369) M-2154

Organ Naklinin Haram Oluşunun Delilleri

Yazar Adı : İlim Dalı : Fıkıh
Konusu : Dili : Türkçe
Özelliği : Makale Türü :
Ekleyen : /2015-04-23 Güncelleyen : /0000-00-00

Organ Naklinin Haram Oluşunun Delilleri

GİRİŞ:

Organ nakli haramdır diyen ulema ,esasta organların Allah’ ın mülkü olduğu tezine dayanmaktadırlar. Dolayısıyla da organlar üzerindeki tasarruf yetkisi yalnızca Allah’a aittir.Organ nakli Allah’ın haklarından bir hakta onun izni ya da emri olmaksızın tasarrufta bulunmak olduğundan haramdır.

Kur'an ve Sünnet naslarındaki insan bedeni ve kullanımıyla alakalı hükümlere bakıldığında organ naklinin Şer'an haram olduğu görülecektir.

Allah teala insana hayatına son verme hakkı vermemiştir.intihar etmek haramdır.Kendi bedeninden yada bir başkasının bedeninden bir parçayı(uzvu) koparma ,telef etme hakkı vermemiştir.İnsana hür bir insanın bedeninin satılması veya satınalınması hakkını vermemiştir.İnsana bedeni üzerinde değişiklik yapma hakkını vermemiştir.Dirinin yada ölünün bedenleri üzerinde (şer’i izinler dışnda) tasarruf hakkı vermemiştir.

Hür bir insan alınıp satılan bir meta yapılamayacağına göre bu ,insanın bedeninin mülkiyetinin insanın kendisine ait olmadığını gösterir.Buna göre Allah insan bedenlerinin tamamı yada bir kısmının hibe edilmesi hakkını insanlara vermemiştir.

Görüldüğü üzere Allah insanlara ;bedenlerinin mülkiyetini ;onların bir kısmından feragat etme , satma -zarar verme gibi hakları vermemiş üstelik bu fiilleri haram kılmıştır da…

Organ nakli bu haram fiilleri ihtiva eden bir ameliyeler bütünüdür.Organ naklinde zaruri organlar verilse intihar fiili ile,hayat için zaruri olmayan diğer organlar verilirse vucudun bir parça ya da uzvuna zarar vermiş olma fiili ile haramlık fiili işlenilmiş olacaktır.Organlar satılırsa;organların satılması fiiliyle ,hibe edilirse ;satılmanın yasaklanmasının temel sebebi olan”sahibi olmadığı birşeyi bir başkasına verme “ fiiliyle haramlık hükmü sözkonusu olacaktır.Vucuttan sağlıklı bir organın kesilip koparılması verici içinde organı vucuttan koparacak yada ameliyatla alacak doktor için de ,onu vucuduna monte edilmesi için isteyen ve buna izin veren alıcı için de haramdır.Organ nakli bu boyutuyla da bir diğer haram fiili gerektirmektedir.Bunlara göre zarurete binaen işlenilemeyecek türden olan bunca haram fiili gerektiren organ naklinin haram oluşu şüphe kabul etmez bir hakikat olarak tecelli etmektedir.

Diğer taraftan İslam hukukundaki Eşyada asıl olanın mübahlık oluşu, Zaruret ve Tedavinin gerekliliği, vb. kaideler Allah’ın haklarından birisine müdahale edilmesinde bir sığınak ve dayanak olamazlar.

Eşyada asıl olanın mübahlık olması o şeyin hakkında direkt yada dolaylı olarak bir hüküm yada hükümlerin bulunmaması ve o şeyin mahiyeti itibarıyla faydalı bir şey olması durumunda geçerlidir. Organ nakli ise bir insan bedeninin bir diğer insan için asli yapısınının bozulmasını gerektirmektedir. Buna göre bu kaidenin organ naklinin cevazına delil olarak kullanılması söz konusu olamaz.

Zaruretlerin mahzurlu şeyleri mübah kılacağı kaidesi hayatın ya da organlardan birisinin telef olmasını engellenmek için meşru kılınmıştır. Zaruret halinde bir kısım haramlar işlenebilirler.Ama Zaruret müessesi bir insanın hesabına bir diğer insanın hayatına son verilebilmesi ya da uzuvlarından birisinin alınıp bir başka insana monte edilmesine meşruiyet delili olamaz. Aksi durum bu delilin ve müessesenin , meşruiyet gayesinin tam tersi bir gayeyle kullanılması demek olacaktır.Bir insanın hayatını ya da uzuvlarından birisini telef olmaktan kurtarmak için bir diğer insanın hayatının yada uzuvlarından birisinin alınması fiili esas itibarıyla verici vucud için hayatın ya da alınan uzuvların telef olmasıyla eşdeğerdir.Alıcının hayat ihtiyacı ve organ ihtiyacı ne derece ise vericinin hayat ihtiyacı ve organ ihtiyacı o derecedir. Alıcı için o organ ne derece zaruri ise verici için de o derece zaruridir.

Tedavi olmak dinen matlub olmakla birlikte haramla tedavi olmak haram kılınmıştır. Helal bir tedavi vasıtası bulunamadığı durumlarda haram olan bazı tedavi vasıtaları zarurete binaen meşru olabilirler.

İnsan bedeninden alınacak parça ya da uzuvlarla tedavi ise zarurete binaen dahi meşru olmaz.Az önce de ifade edildiği gibi zaruret deliline göre insanın hurmeti çiğnenemez.Birbaşka insanın (hayatına son verilmesi demek olan) hayati bir organı alınamaz.Hayati olmayan bir organı da alınamaz.Verici gönül rızasıyla verse bile (verici için verme zarureti hali oluşmadığından)organlarını bir başkasına hibe edemez ,satamaz.Hayatı ve bedeninin bütün organları onun için genel anlamda zaruri olduğundan zaruret delininin zorunlu bir gereği olarak hayatı ya da bazı organlarından vazgeçemez,onları satamaz,hibe edemez.

Meşruiyet delili olarak öne sürülen bu kaideler görüldüğü gibi organ naklinin cevazına delil olamazlar.

A-Organ Nakli Aşağıda İfade Edilen Şer İ Esas Ve Hükümlere Göre Haramdır:

İnsan Bedeni Üzerinde Tasarruf Hakkı Allah’ın Haklarındandır.

Bütün Mahlukat Allah’ın mülküdür ve Allah mülkünün bir kısmında insanlara sınırlı bir çerçeve de tasarruf yetkisi tanımıştır. Buna kul hakları diyebiliriz. Diğer bir kısmında da tasarruf yetkisinin tamamını kendisine özel kılmıştır. Bunlara da Allah’ın hakları diyoruz. İnsan bedeni ve üzerindeki her türlü tasarruf Allah‘ın haklarındandır. Allah’ ın izin verdiği sınırlı alanda insanın bedeniyle yapacağı bir takım faaliyetler de kulun hak alanıdır.

Kendisine teklifin sıhhati ve dini emirleri yerine getirebilmesinde alet olarak verilen bedenin tahrib edilmesi bir başkasının menfaatine ona zarar verilmesi yada bedenin hayatına son verilmesi yada uzuvlarından birisinin bir başkasına hibe edilmesi hakkı kula verilmemiştir.

Normal şartlar altında iken kula haram kılınan şeylerin hayatının tehlikeye girmesi yada bir uzvunun telef olması durumu söz konusu olduğunda mübah kılınması demek olan zaruret müessesesi bile buna delildir. Allah haram kıldığı şeyleri bile bedeni korumak için helal kılmaktadır. Hal böyleyken hiç kullarına bedenlerine zarar verme, onları başkalırının menfaatleri için hibe etme gibi bir hak vermiş olabilir mi?.

Beden üzerinde organ bağışlama gibi bir tasarrufun kulların yetkilerine bırakılmadığının daha da anlaşılır bir şekilde ifade edilebilmesi için konunun biraz daha detaya inilerek ele alınmasında fayda vardır.

1 . Allah’ın Hakkı , Kulun Hakkı taksimi ve kavramları Kur ‘an ve Sünnet naslarından alınmıştır. 21

Allah’ın Hakkı ; akla uygun olsun yada olmasın Şeriatte mükelleflere seçme izni verilmeyen Şer’i hükümlerin bütünüdür.

Kul Hakkı ; insanın dünyevi menfaatleri ile alakalı Şer’i hükümlerin bütünüdür. 22

Kul hakları Şeriatın belirlemesi ile sabit olup akli değildirler.Kulların kendilerine verilen haklardaki tasarruf yetkileri Allah ın onlara bahşettiği bir yetkidir.Dolayısıyla Allah‘a özel haklarda kulların tasarruf hak ve yetkileri yoktur. 23

2 . Hakların Türleri ;

Haklar ;

a-Allah a özel haklar.

b-Kullara özel haklar.

c-Allah ın haklarının kulların haklarına galip olduğu haklar.

d-Kulların Haklarının Allah ın haklarından öncelikli olduğu haklar olmak üzere dört temel bölümde mütalaa edilmiştir. 24

3 .Allah ın Haklarının Türleri;

Allah ın hakları ;

a-Taabbudi olanlar . 25

b-Zaruratı Diniyyenin Korunmasıyla ilgili olanlar. 26

c-Tabbudi olmayan diğer emir ve nehiyler . 27

d-Esasen kul hakkı iken Allah’ın hakları bölümünde mütalaa edilen haklar (Bir Kul hakkında diğer kul hakları Allah’ın hakları bölümünde mütalaa edilir) 28 olmak üzere çeşitlilik arzederler.

4 . Allah ve Kul Hakları ile İlgili Kaideler ;

a . Genel bir kaide olarak Allah’ın hakları herhalukarda kulların haklarına takdim edilirler. 29

b . Allah’ın hakları hangi açıdan olursa olsun kulların haklarından daha değerli ve büyüktürler. 30 Allah‘ın haklarının kulların haklarına takdim edilişi mükellefin kendisiyle alakalı hükümlerde böyledir. 31

c . Allah’ın haklarının arasındaki öncelik hakkın büyüklüğüne göredir.

d . Bir başkasının kul hakları , fert için Allah’ın hakları hükmündedir. 32

e . Allah’ın haklarının ve kulların haklarının var olduğu bir meselede ,kulun hakkından vazgeçmesi durumunda, Allah’ın hakkının da düşmesi söz konusuysa ; kul ,haklarından fedakarlık edemez .33

Kulun hayatında ,bedeninde ,aklında ,malında bir takım haklarının olduğu sabittir.Bu haklarının sınırları yine Şer’i naslarla bellidir. Kul bu haklarına dayanarak Allah’ın haklarından olan hayat,beden,mal ,akıl gibi korunması Allah ın haklarına giren ,Zarurat-ı Diniyyeden fedakarlıkta bulunamaz ve bir başkasının lehine hayatından, bedeninden ya da bedeninin bir kısmından vazgeçemez.

Organ nakli haramdır diyen ulema ,esasta organların Allah’ ın mülkü olduğu tezine dayanmaktadırlar. Dolayısıyla da organlar üzerindeki tasarruf yetkisi yalnızca Allah’a aittir.Organ nakli Allah’ın haklarından bir hakta onun izni ya da emri olmaksızın tasarrufta bulunmak olduğundan haramdır. Kur'an ve Sünnet naslarındaki insan bedeni ve kullanımıyla alakalı hükümlere bakıldığında organ naklinin Şer'an haram olduğu görülecektir. Allah teala insana hayatına son verme hakkı vermemiştir.intihar etmek haramdır.Kendi bedeninden yada bir başkasının bedeninden bir parçayı(uzvu) koparma ,telef etme hakkı vermemiştir.İnsana hür bir insanın bedeninin satılması veya satınalınması hakkını vermemiştir.İnsana bedeni üzerinde değişiklik yapma hakkını vermemiştir.Dirinin yada ölünün bedenleri üzerinde (şer’i izinler dışnda) tasarruf hakkı vermemiştir. Hür bir insan alınıp satılan bir meta yapılamayacağına göre bu ,insanın bedeninin mülkiyetinin insanın kendisine ait olmadığını gösterir.Buna göre Allah insan bedenlerinin tamamı yada bir kısmının hibe edilmesi hakkını insanlara vermemiştir. Görüldüğü üzere Allah insanlara ;bedenlerinin mülkiyetini ;onların bir kısmından feragat etme , satma -zarar verme gibi hakları vermemiş üstelik bu fiilleri haram kılmıştır da… Organ nakli bu haram fiilleri ihtiva eden bir ameliyeler bütünüdür.Organ naklinde zaruri organlar verilse intihar fiili ile,hayat için zaruri olmayan diğer organlar verilirse vucudun bir parça ya da uzvuna zarar vermiş olma fiili ile haramlık fiili işlenilmiş olacaktır.Organlar satılırsa;organların satılması fiiliyle ,hibe edilirse ;satılmanın yasaklanmasının temel sebebi olan”sahibi olmadığı birşeyi bir başkasına verme “ fiiliyle haramlık hükmü sözkonusu olacaktır.Vucuttan sağlıklı bir organın kesilip koparılması verici içinde organı vucuttan koparacak yada ameliyatla alacak doktor için de ,onu vucuduna monte edilmesi için isteyen ve buna izin veren alıcı için de haramdır.Organ nakli bu boyutuyla da bir diğer haram fiili gerektirmektedir.Bunlara göre zarurete binaen işlenilemeyecek türden olan bunca haram fiili gerektiren organ naklinin haram oluşu şüphe kabul etmez bir hakikat olarak tecelli etmektedir

Yayınlandığı Kaynak :
Yayınlandığı Dergi :
Sanal Dergi :
Makale Linki :