Eskieserler Kütüphanesi KÜTÜPHANE PROGRAMI   (Özet tanıtım)

Kütüphanenin İçeriği:
Yazar Tabanlı Olarak Tasarlanmıştır. Bir yazarın olabilecek bütün ürünlerini sisteme tanıtıp yüklemek ve yazarın sayfasından sisteme ayrı ayrı yüklenmiş ürün türlerine yazar sayfasından ulaşılmasını sağlayacak şekilde düzenlenmiştir. Ürünler Bütün bölümlerde ürün türü açısından da işlendiğinden ürün türü açısından da her bir bölümde listelenebilmekte ve aranabilmektedir.

 Kitaplar -Bir Yazarın Kitapları Olabilir. Kitapların yazma nüshaları, matbu nüshaları, tez olarak çalışılmış nüshaları olabilir. Her bir türün birden fazla nüshası olabilir. Sistem yazar sayfasından bir kitabı listelendiğinde o kitabın türlerini türlerinin değişik nüshalarını 30 açıdan nitelemekte ve araştırmacının ilgisine sunmaktadır.

Makaleler- Yazarın İkinci Tür Ürünü Makalelerdir. Makaleleri makaleler bölümünde listelenmektedir. Ve listelenen makalelere tıklandığında dosyası açılmaktadır.

 Medya-multi-medya -yazarın medya ürünleri de olabilir. Bunlar ses, video ses, hat, sanat eserleri, şiir, müzik vs. türlerde olabilmektedir. Medya ürünleri butonuna tıklandığında bütün ürünleri listelenmektedir.
Yazarın makalelerinin yayınlandığı dergiler; dergiler bölümüyle ilişikli olarak sisteme eklenmiştir. Makale sistemde kayıtlıysa derginin ilgili sayısına kayıtlı olarak sisteme girilmektedir. Yazarın makalelerinde yayınlandığı dergi görüldüğü gibi, dergi ve ilgili sayısında makale yazara nisbet edilerek listelenmektedir.

Yazarın kitaplarının (üç türle birlikte) bulunduğu eski eser içeren kütüphaneler bölümünde, kitap ismi ve yazar ismi dahil 30 açıdan kütüphane kayıt bilgileri vardır. 318 kütüphanenin kayıt bilgileri, 30 açıdan listelenebilmektedir. Bu toplu olarak kütüphaneler kataloğudur. Bütün kütüphanelerin hakkında doyurucu tanıtım bilgileri de verilmiştir.

Kurumlar: Yazarla alakalı bir diğer konu kurumlardır. Yazar eğitim kurumlarında eğitim görmüşse bu tanıtılmıştır. Ve bu bölümde eğitim gördüğü yazarın adı listelenerek ilişkilenmiştir. Yazarın görev yaptığı kurumlar da listelenmiş ve tanıtılmıştır. Yazarla dolaylı olarak alakalı olan, medreseler, camiler, kervansaraylar hakkında bilgi varsa tanıtılmış ve şu anki adı ve eski adları da verilerek sisteme gerilmiştir.

Şehirler ve Ülkeler: Yazarın şehirler ve ülkelerle ilişkisi sebebiyle ülkeler devletler ve şehirler tanıtılmıştır. Bir yazarın birden fazla devletle ve şehirle ilişiği varsa onların her birinde bu ülkeden olanlar yazarlar bölümü tabı altında yazarların adları listelenmektedir.

Fetvalar: yazarın fetvaları da bir diğer ürün türü olarak sistemde yer ayrılmıştır. Yazarın sayfasında yazarın bu bölümlerdeki kayıtlı ürünlerine linkler verilerek kolayca ulaşma sağlanmıştır. Diğer bölümlerden de yazara ve hakkındaki bilgilere ulaşılması sağlanmıştır. Bir kitap incelenirken kitabın yazarının ismine tıklanınca yazar biyografisine ulaşılmaktadır.

ARAMA MOTORU (çapraz arama yeteneği)

Program bölümlerinin her birisinde o bölümde arama yapmak için özel arama motoru vardır. Bunun yanı sıra bütün bölümlerde arama yapmak için de genel bir arama motoru vardır.

Arama motoru çapraz ve bir türde veya tarihte arama yapabilmektedir. İsminde Ahmed ve Mustafa olan bir yazarın sadece Ahmed olarak aratılması durumunda 100.000 kayıt çıkabilecektir. Çapraz arama özelliği sayesinde yazarın bilinen iki veya üç ismi aracılığıyla arama yazıldığında neticeler yazarın iki ya da üç adının ortak olduğu kayıt sayısına düşmektedir. Bu neticenin 100.000’den örneğin 200 sayısına düşmesini sağlayabilmektedir. Ya da isimler çok kullanılan isimlerdense sayı 100.000’den 1.500’e düşebilmektedir. Bu iki sayıda neticenin incelenmesi araştırmacının aylarını ve bir gününü alabilir. Aramalarda çapraz arama özelliği, yazarın bilinen isimleri, künyesi, yaşadığı yüzyıl aralığı ve yaşadığı şehirlerden birini de arama kriterlerine ekleyerek daha adrese teslim aramalar imkanını de vermektedir.

Arapça, Türkçe Ve İngilizce Metin Ve Alfabeye Duyarlı Arama Motor

Arama Motoru Arapça, Türkçe Ve İngilizce Metin Ve Alfabeye Duyarlıdır. Sorunsuz arama imkanı sunar.

Kütüphane sisteminin admin paneli üç dilde ürün yükleme imkanını sunmaktadır. TR, AR, İNG..

Ek Dil eklenme özelliği de vardır.

Kitabın sayfasına ulaşıldığında o kitabın yazma nüshalarının, matbu nüshaların ve tez nüshalarının listesine ulaşılmaktadır.

Yazma nüshaları görüntülenecekse yazmanın hangi kütüphaneden alındığı, demirbaş no’su, kaç sayfa, kaç cilt olduğu vs. bilgiler de her bir nüshanın yanında yer almakta; o nüsha açılıp incelenmek istenirse tıklanarak kitabın nüshası incelenebilmektedir.

Matbu nüsha 1 adetse, onun isminin yanında bilgileri yer almakta, hangi kütüphanelerde nüshası olduğu öğrenilebilmekte ve ciltlerine, istenilen cilt no’suna tıklanarak ulaşılmaktadır. Bir kitabın birden fazla baskısı varsa o baskılar da baskı tarihi ne bakılarak açılabilmektedir.

Kütüphane sistemi programı kitapların özelliklerini de içermektedir. Yüzlerce müellif hattı bu sistemden görülebilir.

Kütüphane sistemi icazetnameleri de içermektedir.

Kütüphane sisteminde bir kitabın sistemdeki kaydına ulaşıldığında, o kitab metin ise; bu metnin şerhlerine, haşiyelerine, muhtasarlarına, tehziblerine, zeyillerine, tercümelerine de listeleme ile ulaşmak mümkündür.

Sistem yazar adlarını, kitap adlarını, ilim dallarını Arapça ve Latin harfleriyle listeleme imkanı sunmaktadır. Kitapların ve yazarların ve ilim dallarının Arapça harflerle ve Latince harflerle listelenmesi mümkündür.

Kütüphane programı, İslami İlimler ve Sosyal Bilimler ve alt dallarına göre kitap makale ve medya ürünlerini ayrı ayrı listeleme ve faydalanma imkanı da vermektedir. Örneğin “Kur’an ve ilimleri”ni listelemek istediğinizde; Mushaflar, Tecvid ve kıraat, Ulumu’l-kuran, Tefsir ve Usulu Tefsir gibi alt bölümlerin tamamını ya da bu bölümlerden birisini listele dediğinizde o bölümde kayıtlı bütün eserleri geniş ve dar listeleme ile kullanıcının incelemesini sağlamaktadır. Listelenen eserlerin matbu, yazma, tez olması açısından ve metin, haşiye, zeyl, muhtasar, tehzib, tercüme vs. olması açısından özellikleri de görülebilmektedir. Baskı ve yazım(nesh) tarihleri de istenirse listelemede görülmektedir. Mesela Akaid ilminde inceleme yapılacaksa; akaid metinleri, kelam metinleri, şerhleri ve haşiyeleri, mezhepler tarihi Eş’ari, Maturidi, Selefi, Şii, Harici, Mutezili kaynak eserleri, dinler tarihi, İstişrak, Akaid ve kelam kavramları ve sözlükleri, Akaid-kelam, tabakat kitapları gibi akaid ilminin alt bölümleri incelenebilmektedir.

 

Kütüphanenin Tarihçesi Geçirdiği Evreler

Program geçen 24 yıl içinde tasarlanıp geliştirilmiştir.

Kütüphane 1999 yılında 4’ü ilim adamı, 14 kişi tarafından Muhammed Önder’in başkanlığı ve idaresinde planlanıp kurulmuştur.

Başlangıçtaki amacı Osmanlı ulemasının konulu eserlerinin ve yayınlanmamış yazma eserlerinin neşridir. Yazma eserler toplanırken;  onların matbu nüshaları da toplanmaya başlanılmıştır.

2002 yılında biriken kitaplar (yazma eser, matbu eser) katalog, biyografi ve sözlük dosyalarının derlenmesi gereği ortaya çıkmıştır. Toplanan 10.000 civarında yazma eser; 30.000 civarında matbu eser, 7.000 civarında biyografi, 10-12 adet kadar kütüphane katalog kaydı ve çok sayıda sözlük dosyası için ayrı ayrı 4 kütüphane bölümü oluşturulmuştur.

Bu kayıtlara kolayca arama ve ulaşma için bir acces veri tabanı ve arama motoru içeren listeleme arayüzü yazdırılmış, akabinde farklı şehirlerdeki arkadaşlarımızın da yararlanabilmesi için nette bir sayfa açılmıştır.

Eldeki imkanlar çerçevesinde Türkiye Kütüphanelerinden İslami İlimlerin kaynak eserlerinin seçilerek fotoğraflanmasına karar verilmiş. “Hangi eser hangi kütüphanede bulunuyor” bilgisine ihtiyaç duyulduğundan, bunun için tesbit edilen bütün kütüphanelere gidilerek içerdikleri kitap-katalog defterleri fotoğraflanmış, kütüphane kayıtlarını içeren kitapçık (kitapçıklar) satın alınmış, yoksa fotokopi veya scan edilmiş, hiçbir fihrist kitabı olmayan kütüphaneler kayıt kutucukları fotoğraflanıp OCR ile Word metinlerine dönüştürülmüştür.

 
Neticede 318 kütüphanenin doküman bilgileri txt ve exel yapılmış akabinde de “Türkiye Kütüphaneleri Elektronik Kütüphane Kataloğu” ortaya çıkmıştır. Bu sayede geçen 24 sene içerisinde bu katalogdan seçilen 150.000 yazma eserin kayıtları elde edilmiş ve Database’si oluşturularak kütüphanemiz bünyesine konulmuştur. Toplanan eserlerin sayısı 2014 yılındaki yayınlanan sürümde toplamda 254.000 adet veriye ulaşmıştır. (Yazma-matbu, biyografi, tez, dergi adedi, makale)

Bu tarihten sonra çalışmanın hacmi büyüdüğünden yeni bir planlama ihtiyacı oluşmuştur. Nette yayın işlemine ara verilip, kütüphaneye bu 4 ana bölümünde materyal toplamaya devam edilmiştir.

2017 senesinde bir kişisel ve web versiyonu sürümü denenmiş, ama sürüm büyük oranda bitmesine rağmen tamamlanamamıştır. Yeni ortakların da desteğiyle 2023 sonundan itibaren kütüphane projesi yenilenmiş, iç detaylar tekrar düzenlenmiş ve proje son versiyonuyla devam etmiştir. Yaklaşık 14 aydır yazılım ve test çalışmaları devam etmektedir.

 

Kitapların Dijitalleştirilmesi

Türkiye Kütüphaneleri Elektronik Kataloğu bitirildikten sonra, seçilen kitaplar için kütüphanelere gidilmiş, birkaç kütüphane dışındaki kütüphaneler bu imkanlara sahip olmadıklarından dolayı çekimler tarafımızdan yapılmıştır. Bazı kütüphaneler kitapların tamamını çekmemize izin verirken bazıları seçeceğimiz kitaplara izin vermişlerdir.

Bir Yazma Eser Veya Matbu Eser Sisteme Kayıt edilirken Hangi İşlemlerden Geçer.

 1-Eser satın alınır, ya da ödünç alınır.

2-Fotoğraflanır. Ya da scann edilir.

Fotoğraflama tablası yardımıyla sayfalar tek tek çevrilerek sayfanın iki yüzü tek foto ile; net çıkmazsa her bir yüzü bir foto çekilir. Foto no’larına göre fotolar “net görüntü” kontrolünden sonra güvenli olsun diye pdf yapılır. (Bu 150.000 kitap çekildiyse 5 milyon foto çekimi demektir. Yine 150.000 kitap kontrolü ve 150.000 pdf yapma işlemi demektir. Yine zip yapılacaksa artı 150.000 zipleme işlemi demektir. İşlem hacmi açısından ve vakit açısından düşünülünce harcanan emek hakkında bir fikir verecektir.

3-Pdf yapılır. Ve ziplenir. Sonra zip’lenir (sıkıştırılır). Yapılan pdf’lere kitap ismi yazılır.

4-İlim dallarına göre klasörlere konulur. 500’er adet kitaptan oluşan klasörlere ilim dalı ve dili dikkate alınarak yerleştirilir.

5-Database’ye atılır. (Bu dosyalar bir program/aparat yardımıyla database’ye atılır.)

6-Kitap bilgileri 30 açıdan oluşturulur. Eksik bilgiler tamamlanır. Ve database’e girilir.

(Bir görüntüleme programı yardımıyla açılarak ilk sayfasındaki bilgilerden faydalanılarak ya da bizim kütüphaneler kataloğundan yararlanarak 30 farklı açıdan bilgileri database’ye girilir. Kitap otomatik seri no’su ile dosya no’su değiştirilip database ve programa atılır. İşlem bu şekilde tamamlanır.)

7-Ortaya çıkan database birçok açıdan düzenlenmiştir.

(Mesela, kütüphane kayıtlarında yazar isimlerindeki standart değildir. Eksik ya da fazla ya da hatalı okunmuş ya da yazılmış olabilmektedir. Bu eksiklikler tamamlanıp bir yazara ait onlarca farklı isim tek isim haline getirilir.

Yazarların vefat tarihleri yoksa bulunup eklenir. Yazarların künyeleri araştırılıp eklenir. Yazarların yaşadıkları şehirler eklenir. Yazarların mensup oldukları mezhepler eklenir. Yazarların aile isimleri bulunup eklenir.

Yazarların eserlerinin isimlerindeki farklılıklar düzeltilir.)

Kitabın ilim dalı eklenir, kitabın Dewey kodu bulunur. Eklenir, kitabın dili eklenir. Özelliği varsa eklenir.

 Bu işlemler bir milyon satırdaki 30 sütun için imla ve yazım kontrolü, metin, haşiye, şerh vs. özelliklerinin eklenmesi gibi açılardan defalarca kontrol edilmiştir.

 

1-Kütüphane Oluşturma Düşüncesinin Oluşumu. (24 senelik süreç)
2-Kütüphane Projesi Yazılması (1999-2002 yılları)
3-Kütüphane Projesinin Hayata Geçirilmesi. (2002 yılından itibaren)

-Yapılacak işlerin tesbiti (Konulu yazma eserlerin tahkiki için yazma eser tesbiti, alınması, faydalanılacak matbu eserlerin temini.
-Kitapların tesbit edilmesi ve bunun için kütüphanelerin kataloglarının elde edilmesi ve sonra Türkiye Kütüphaneleri Kataloğu’nun oluşması.
-Seçilen kitapların yazmalarının elde edilmesi ve matbularının toplanılması.
-Bu eserlerin kayıtlarının tasnif edilmesi.
-Bu eserlerin ve yazarlarının hakkında kaynak eserlerden “hakkında bilgisi toplanması ve bunların biyografiler indexi (Turkish Biyografi İndex) projesine dönüşmesi.

 

4-Çalışmalar Neticesinde Ortaya Çıkan Sonuçlar:

1-Kütüphane Oluşması: (Eskieserler Elektronik Kütüphanesi)
Kütüphanede yazma (150.000+80.000+…), matbu (550.000), ve tez (30.000+20.000) kitapların birikmesi. (900.000 matbu, yazma, tez kitap)+ Dergi koleksiyonu (108.000)
2-Türkiye Kütüphaneleri Kataloğu oluşması. (400 adet kütüphaneden 1 milyon adet kayıt bilgisi)
3-Kitap, Yazar Ve Kurumlar Biyografi Kataloğu oluşması. (Turkish Biyografi İndex) (556.000 adet)
4-Türkiye Tez Eserler İndexi (710.000 adet tez)
5-Dijital Kütüphane Programı oluşması. Kütüphane, katalog ve biyografiler dijital kütüphane programına monte edilmiştir.
6-Elektronik Dergiler Kataloğu Oluşması.
7-Elektronik Makaleler Kataloğu Oluşması.
8-Elektronik Hakemli Dergi.
9-Kütüphane Tabanlı Elektronik Kitap Yazma Programı.

 

 

Ürün adı	Ürün içerik bilgisi	Ürün adedi
1-Eskieserler Elektronik Kütüphanesi	Kitaplar,makaleler,tezler,dergiler	1.000.000 yk.
2-Türkiye Kütüphaneleri Kataloğu	400 kütüphane içeriği	1.800.000 yk.
3-Turkish Biyografi İndex	556.000 biyografi	556.000
4-Türkiye Tez Eserler İndexi	710.000 tez bilgisi	50.000 yk
5-Dijital Kütüphane Programı	4 ana bölüm 13 alt bölüm	-
6-Elektronik Dergiler Kataloğu	Djitalleştirilmiş dergi sayıları	108.000 dergi sayısı
7-Elektronik Makaleler Kataloğu	Dergi sayılarındaki makaleler	200.000 adet
8- Elektronik Hakemli Dergi.	23 sayı	-
9-Kütüphane Tabanlı Elektronik Kitap Yazma Programı	-	-