Hit (1768) F-1156

Süt Kardeşle Evlenilmesinin Hükmü

İlim Dalı : Fıkıh Konusu :
Soruyu Soran : Cevaplayan : Önder Nar
Cevaplayanın Mezhebi:
Ekleyen : /2017-03-02 Güncelleyen : /2017-03-02
Soru: Hocam ben ve evlenmek istediğim kişi Hanefi mezhebindeniz evlenmek istiyoruz karşı tarafın annesi beni çok küçükken 1 defa annesi beni azıcık emzirmiş biz çok seviyoruz evlenmek istiyoruz bu durumda ben ve evlenmek istediğim kişi ile süt kardeşliği olmaması için bu konuda Şafii mezhebini taklit edip diğer konularda Hanefi mezhebini taklit edip evlenebilir miyiz?
 
el Cevab:
NŞA da bu evlilik bu sorudan anlaşıldığı kadarıyla yapılmamalıdır. Bu tür isteklerin oluşmasına gem vurulması esas olmalıdır. Bir yolunu bulup süt kardeşiyle de olsa evlenmenin önünü açmaya meraklı fısk-fucur insanlarına kapı aralanmamalıdır.
 
Ama fetvaya konu şahıslar ve olayı inceleyecek olan fakih araştırması neticesinde yukarda anlatılan duruma cevaz yolu da bulabilir. Bunun tespiti için;
1- Önce süt kardeşliği sabit mi onun tespit edilmesi gerekir.
2- Kim emzirdi, hangi yaş aralığında emzirdi, bebek ne kadar emdi, emdiğinde süt midesine gitti mi, bu emme bir defa mı kaç defa ve ne kadar emmeler ile oldu... doğrudan memeden mi, bir kase ile mi, içine su katılarak mı, süt kaynatılarak mı, kaynatılmadan mı verildi...
- Sonra bu emzirme başka mezheplere göre de geçerli mi onun tespit edilmesi gerekir.
3- Sonra evlenmek isteyen kız ve erkek fetva verilmediği takdirde zinaya tevessül edecek derecede birbirlerine müptelalar mı, yoksa basit bir karşılıklı beğeni mi var, bu tespit edilmeli.
4- Sonrasında fakih niteliğindeki birisi, bu bilgiler çerçevesinde uygun olan ve -kişilere özel-(kişilerin taşıdıkları şartlara en uygun) fetvayı verebilir.
 
Ek:
Bu tür konular bir fakihe bizzat başvurulup halledilmesi gereken konulardandır. Şu şartlarda olayın hükmü şu olur gibi sözlere itimat ederek bu konulardaki ''gumud'' ortadan kalkmayabilir.
 
Hanefilere Göre Süt Akrabalığın Oluşma Sureti:
1- Çocuk süt emme yaşında olmalıdır.[1]  
2- Çocuk diri iken sütü emmelidir.[2] (Ölmüş çocuğun ağzına süt verilmesi vereni süt annesi yapmaz.)
3- En az bir defa süt emmelidir.
Sütün memeden sağılarak bebeğe verilmesi de aynıdır.
“Süt emmenin bir defa olması'' suretiyle olsa da bu emme ile süt akrabalığı gerçekleşir.[3]
4- Ağızdan ya da burundan verilmesi (mideye gitmesi durumu gerçekleşmesi şartıyla) hükmü değiştirmez.
Sütü sağılıp ağzından ya da burnundan bebeğe içirilmesi durumunda süt akrabalığı gerçekleşir.
Bir ihtiyaç oluşsa da ölmüş bir kadının sütü bile alınıp bebeğe içirilse; süt akrabalığı gerçekleşir.[4]
5- Emziren, insan ve kadın-kız olmalıdır.
Bakire ya da dul bir kadının sütü bebeğe verilse bununla süt akrabalığı oluşur. 9 yaş ve üstü kızların göğüslerinden süt geliyorsa bunu bir bebeğe içirseler süt akrabalığı gerçekleşir. Yaşlı bir kadının göğsünden süt gelse bu sütle de süt akrabalığı oluşur.[5]
 
Not:
Bakire ve 9 yaşlarında bir kızın sütü nasıl olur problemi bir başka konudur.
 
6- Süt veren kadın ölü olsa ve memesinden süt alınarak bebeğe verilebilse süt hukuku oluşur.
7- Sütü veren kadınlık tarafı ağır basan hünsa bile olsa, süt hukuku gerçekleşir.
Hünsa olan eğer hunsa-i müşkil ise bunun sütünün içilmesiyle süt akrabalığı oluşmaz. Gerçekleşmez.[6]
 
Hanefilere Göre Sütün İçilmesiyle İlgili Şartlar:
1- Süt gıda vermelidir.[7]
Gıda vermesi söz konusu olmayacak şekilde işlemlerden geçirilmiş süt içirilmesi süt akrabalığı oluşturmayabilir (detayı var).
2- Süt, süt niteliklerini korur durumda olmalıdır.
Rengi kokusu tadı değişmemiş olmalıdır. İçine bir şey karıştırıldığında; karıştırılan şey çoğunluğu oluşturuyorsa bu süt, süt akrabalığına sebep olur. Ama çoğunluğu diğer katkı maddeleri oluşturuyorsa bu süt hükümsüzdür.[8]
3- Süt midesine girmeli ve bebek bundan gıdalanmalıdır.
Bebek sütü alıp da dışarı atarsa buna süt kardeşliği oluşmasında itibar edilmez.[9]
 
 
Süt Akrabalığının Oluşmasıyla Kardeşler Arasında Nikahın Hükmü:
Süt kardeşlerin birbirleriyle evliliklerinin haramdır.
 
Naklettiğim fetvalar için aşağıdaki kaynaklara bakılabilir.
-el Kasani, Bedaiu’s-sanai IV.5 -9;
-İbnul Humam, Fethul kadir, II.303; III.438 vd; III.454;
-es Serahsi el mebsut, XXX.296
-İbn Abidin Haşiyet Reddul Muhtar III. 209; III.218
-eş Şirbini, Muğnil Muhtac III.414;
-İbn Kudame, el Mugni, IX.228;
-ed Desuki, el Haşiye II. 503
-el Haraşi, Şerhu Muhtasar Halil IV.176
-en Nevevi, Ravdatu’t talibin; IX.4); IX.7
 
Mülahaza:
Yani ne demek istiyorsunuz müptela iseler cevaz mı vereceksiniz?
 
el Cevab:
Fetva  vermek fakihin yetkisinde bir fiildir. Bir fakih, fetva vereceği  konu hakkındaki  hükmü belirlerken, dikkate alınacak unsurlara elden geldiğince dikkat etmek sorumluluğundadır. Yine, soru sorulan konu ile ilgili bütün bilgiler gözden geçirilmelidir. Konu ile dolaylı alakalı olan konuların bile mütalaa edilmesi gerekebilir. 
Ancak bu şekilde fetva verenin fetvası isabetli olabilecektir.
 
Süt kardeşliği dini bir hükümdür ve süt kardeşle evlenmek haramdır.
Haramı esnetmeye yol arayan birisi elbette Allah’tan korkmuyor demektir. Arar bulur ya da haram olsa da o fiili işler.
 
Elbette tanımadığınız insanların fetvalarına karşı hassa olun. Ama bunu yaptığına açık bir karine olmayanları da incitecek ya da töhmet altında bırakacak bir üslupla mülahazalar yapmayın.
 
Hanefi İctihatlarına Göre Süt Kardeşi Olan Kadın Ve Erkek Şafii İctihadlarını Taklit Ederek Evlenebilir Mi?
Şafii mezhebine göre şartları inceleyip te Hanefilerde bulamadığınız genişliği Şafiilerde de bulmanız kendi başınıza zor görünüyor.
Hanefiler ve cumhur İslam fakihleri; ‘’emme’’ az da olsa çok da olsa akrabalık tahakkuk eder fetvasını vermişlerdir.
-Şafiiler sadece 5 emme den daha az sayıda emme ile süt akrabalığı tahakkuk etmez demişlerdir.
 
Şafiilerin 5 Adet Emme Şartının Manası:
5 adetle sınırlandırılan emmeden kasıt; çocuğun süt annesinin memesini bir mecliste ya da farklı farklı zamanlarda bir defa emip bırakması, sonra tekrar az daha emip bırakması... bu şekilde beş defa emmesidir. Şafiilere göre süt akrabalığı bu suretle oluşur.
Şafiiler, bebeğin memeyi bir defa ağzına aldığında doyuncaya kadar hiç bırakmadan emmesini ve sonra bırakmasını bir emme saymaktadırlar.
 
- Bu sebeple süt akrabalığının önce nasıl gerçekleştiğinin tespit edilmesi lazımdır.
Kaç adet emmenin gerçekleştiğinin güvenilir bir insanın şahitliğiyle tespit edilmesi lazımdır..
- Sütün bebeğin ağzına aktığı ve midesine gittiğinden de emin olmak lazımdır.
Mesela, süt değil su aktı ya da memeyi ağzına aldı ama bir şey gelmediyse bu durumda süt akrabalığı gerçekleşmeyecektir.
Yine bu ölçülere göre beş adet emme şartı gerçekleşmemişse sütü emen bebek ile süt emdiren kadının aralarında süt akrabalığı Şafiilere göre oluşmamış olacaktır.
Ama bütün bunların tespitini bir fakih yapmalıdır.
 

[1] el Kasani, Bedaiu’s-sanai IV.5; İbnul Humam III.438 vd. Şafiiler için bk.(en Nevevi, Ravdatu’t-talibin IX.7)
[2] İbnul Humam III.454. Ölü bebeğe süt bebekliğinde içirilse bu durumda süt akrabalığı gerçekleşmez.
[3] İbnul Humam, Fethul Kadir III. 438
[4] es Serahsi, el Mebsut XXX.296
[5] İbnul Humam, Fethul kadir III.454 (Şafiler için bk. en Nevevi, Ravdatu’t-talibin IX.4)
[6] İbn Abidin Haşiyet Reddul muhtar III.218
[7] el Kasani Bedaiu’s-sanai IV.9
[8] İbnul Humam, Fethul Kadir II.303
[9] İbn abidin haşiyet reddul muhtar III.209