Hit (1812) Ş-37

Hatay

Diğer Adları : Ülke : Türkiye
Kurucusu : Kuruluş Tar :
Ekleyen : Nurgül Çepni/2008-12-26 Güncelleyen : Sümeyye Abacı/2014-01-07

Hatay

Türkiye Cumhuriyeti'nin en güneydeki ilidir. Hatay'ın doğusunda ve güneyinde Suriye, batısında Akdeniz, kuzeybatısında Adana, kuzeyinde Osmaniye ve kuzeydoğusunda Gaziantep bulunur.

İlin Antakya, Altınözü, Belen, Dörtyol, Erzin, Hassa, İskenderun, Kırıkhan, Kumlu, Reyhanlı, Samandağ ve Yayladağı olmak üzere 12 ilçesi vardır. Akdeniz'deki önemli bir liman şehri olan İskenderun ve merkez ilçesi Antakya, ilin en büyük iki yerleşim yeridir.

Hatay Türkiye'nin en önemli eski yerleşim yerlerinden biridir. Yapılan arkeolojik araştırmalarda milattan önce 100.000 ile 40.000 yılları arasına tarihlenen bulgulara ulaşılmıştır. İl toprakları ilk Tunç Çağından itibaren Akat Beyliği ve M.Ö. 1800-1600 yıları arasında Yamhad Krallığına bağlı bir beyliğin sınırları içerisinde yer almıştır. Daha sonra M.Ö. 17. yüzyıl sonlarında Hititler'in ve M.Ö. 1490 yıllarında Mısır'ın egemenliğine girmiştir. Ardından Urartular, Asurlular ve Persler'in egemenliğine girdi.

M.Ö. 300 yılında Antakya kurulmuş ve kent hızla gelişmiştir. Kent M.Ö. 64 yılında Roma İmparatorluğu'na katılmış ve imparatorluğun Suriye eyaletinin başkenti olmuştur. İslam ordusu tarafından fethedilmiş, Emevi ve Abbasi egemenliğinde kalmıştır. Daha sonra 877'de Tolunoğulları'nın fethettiği topraklar sırayla Ihşitler ve Selçuklular tarafından yıkılan Halep merkezli Hamdanoğulları (Beni Hamdan/Hamdânîler) egemenliğine girdi. 969 yılında Bizans İmparatorluğunun topraklarına katılan il 11-12.yüzyıllarda Haçlı Seferleri sırasında da önemli rol oynamıştır. Antakya Memlûk Devleti tarafından Haçlıların elinden alınmıştır(18 Mayıs 1268).

1516'da Yavuz Sultan Selim bu toprakları ele geçirmiş ve Osmanlı İmparatorluğu dönemi başlamıştır. Memlûk Devletinden zapt edilen Antakya, Osmanlı İmparatorluğu'nda önce Halep'e bağlı bir sancak ve daha sonra kaza olarak yönetilmiştir. Bu dönemde Antakya, Asi Nehri ile Habib Neccar Dağı arasındaki dar ve meyilli alanda, 1,5-2 km²'lik bir alan üzerine yerleşmiş orta büyüklükte bir şehirdi. Osmanlı İmparatorluğu'nun Hatay'daki hakimiyeti 1918 yılına kadar devam etti.

Mondros Mütarekesinden sonra Fransız işgaline uğrayan ve 1921 yılında Türkiye Cumhuriyeti sınırları dışında kalan Antakya, İskenderun ve havalisinde İskenderun Sancağı adıyla bir yönetim kuruldu. 2 Eylül 1938'de bu Sancak'ta kurulan "Hatay Cumhuriyeti"nin Cumhurbaşkanı Tayfur Sökmen, başbakanı Abdurrahman Melek, Meclis Başkanı Abdülgani Türkmen, milli marşı İstiklâl Marşı olmuştur.

Hatay Devlet Meclisi 23 Haziran 1939 yılında Türkiye Cumhuriyeti'ne ilhak kararı alınmıştır. 23 Temmuz 1939'da "Hatay" adıyla bir vilâyet olarak Türkiye Cumhuriyeti'ne katılmıştır.

Hatay'ın ekonomisi tarım, sanayi ve ticarete dayanır. İskenderun Körfezi'nde bulunan İskenderun Demir ve Çelik işletmesi, Türkiye'nin kuruluş tarihi itibari ile üçüncü, uzun mamul üretimi açısından ise en büyük entegre tesisidir.

Tarihi ve turistik mekanlar açısından da zengin olan ilde dünyanın ikinci büyük mozaik kolleksiyonunu barındıran Hatay Arkeoloji Müzesi bulunmaktadır. Dünyanın ilk mağara kiliselerinden biri olan Saint Pierre Kilisesi Hıristiyanlarca hac yeri olarak kabul edilmekte ve her yıl burada 29 Haziran günü Katolik Kilisesince ayin düzenlenmektedir.

Hatay, Türkiye Cumhuriyeti'nin en kozmopolit illerinden birisidir. Çok uzun bir süre boyunca bir arada yaşamayı öğrenmiş etnik kökenleri, dinleri farklı birçok topluluğa ev sahipliği yapan Hatay ili UNESCO barış kenti seçilmiştir. Çok kültürlü yapısını tarih boyunca korumuş olan ilde aynı ulusa mensup birden fazla dini cemaat bulunmaktadır. En büyük nüfusa sahip Alevi Araplar ve Sünni Türklerin yanında, Alevi Türkler, az da olsa Sünni Araplar, Hıristiyan Ortodoks ve Hıristiyan Protestan Araplar, Maruni Araplar, Museviler, Ermeniler ve diğer küçük topluluklar Hatay'ın çok kültürlü yapısının dinamiklerini oluştururlar.

Hatay'ın Cami ve Mescitleri

Osmanlı döneminde Antiocheia'nın ismi Antakya'ya çevrilmiştir. Vakıf kayıtlarındanöğrenildiğine göre kentte 28 cami ve mescit inşa edilmiştir.

Ulu Cami, Habib Neccar Camisi ve Ağa Camisi dışında kalan diğer cami ve mescitler kubbesiz olup, ahşap çatılıdır. Sivil mimariye yakınlıkları olan bu mescitlerin minareleri çoğunlukla şerefelerine kadar taştan örülmüştür. Bunların yükseklikleri de fazla değildir. Çokgen gövdeli minarelerin üzerleri genellikle yöresel ahşap külahlıdır. Bu tür minareler daha çok Halep, Gaziantep, Maraş ve Adana'daki örneklerde karşımıza çıkmaktadır.

Antakya'daki belli başlı mescitler arasında Erdebili, İbn Sufî, Kubbeli, Yunus Fakih, Sarı Mahmut, Şönbik Debağa (Tabakhane), Kostal, Meydan, Mukbil, Şuğunoğlu, Numan, Ağca, Hamamcıoğlu, Şeyh Hakikoğlu, Basaliye ve İmaran mescitleri bulunmaktadır.


1 . Mustafa Kemal Üniversitesi
2 . Eğitim Fakültesi (Mustafa Kemal Üniv.)
3 . Fen Edebiyat Fakültesi (Mustafa Kemal Üniv.)
4 . Güzel Sanatlar Fakültesi (Mustafa Kemal Üniv.)
5 . İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi (Mustafa Kemal Üniv.)
6 . Mühendislik Mimarlık Fakültesi (Mustafa Kemal Üniv.)
7 . Su Ürünleri Fakültesi (Mustafa Kemal Üniv.)
8 . Tıp Fakültesi (Mustafa Kemal Üniv.)
9 . Veteriner Fakültesi (Mustafa Kemal Üniv.)
10 . Ziraat Fakültesi (Mustafa Kemal Üniv.)
11 . Fen Bilimleri Enstitüsü (Mustafa Kemal Üniv.)
12 . Sosyal Bilimler Enstitüsü (Mustafa Kemal Üniv.)
13 . Sağlık Bilimleri Enstitüsü (Mustafa Kemal Üniv.)
14 . Beden Eğitimi Ve Spor Yüksekokulu (Mustafa Kemal Üniv.)
15 . Hatay Sağlık Yüksekokulu (Mustafa Kemal Üniv.)
16 . Sivil Havacılık Yüksekokulu (Mustafa Kemal Üniv.)
17 . Turizm İşletmeciliği Ve Otelcilik Yüksekokulu (Mustafa Kemal Üniv.)
18 . Altınözü Meslek Yüksekokulu (Mustafa Kemal Üniv.)
19 . Antakya Meslek Yüksekokulu (Mustafa Kemal Üniv.)
20 . Belen Meslek Yüksekokulu (Mustafa Kemal Üniv.)
21 . Dörtyol Meslek Yüksekokulu (Mustafa Kemal Üniv.)
22 . Harbiye Meslek Yüksekokulu (Mustafa Kemal Üniv.)
23 . Hassa Meslek Yüksekokulu (Mustafa Kemal Üniv.)
24 . Hatay Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu (Mustafa Kemal Üniv.)
25 . İskenderun Meslek Yüksekokulu (Mustafa Kemal Üniv.)
26 . Kırıkhan Meslek Yüksekokulu (Mustafa Kemal Üniv.)
27 . Pirinçlik Meslek Yüksekokulu (Mustafa Kemal Üniv.)
28 . Reyhanlı Meslek Yüksekokulu (Mustafa Kemal Üniv.)
29 . Samandağ Meslek Yüksekokulu (Mustafa Kemal Üniv.)
30 . Yayladağ Meslek Yüksekokulu (Mustafa Kemal Üniv.)
31 . Devlet Konservatuvarı (Mustafa Kemal Üniv.)
32 . Habibi Neccar Cami