Hit (2932) Ş-108

Bonn

Diğer Adları : Bonna Ülke : Almanya
Kurucusu : Kuruluş Tar :
Ekleyen : Nurgül Çepni/2009-01-25 Güncelleyen : /2014-01-06

Bonn

Almanya'nın Kuzey Ren-Vestfalya eyâletinin güneyinde, Ren Nehri'nin her iki yakasına yayılan bir kenttir.

2000 yıllık tarihiyle Almanya'nın en eski yerleşim yerleri arasındadır. Köln dükleri, 18. yüzyıl sonuna kadar Bonn'u idari merkez olarak tercih ederken; Ludwig van Beethoven, 1770'de, Bonn'da dünyaya geldi. Kentte bulunan Ren Friedrich Wilhelm Üniversitesi, 19. yüzyıldan itibaren Almanya'nın önde gelen bilimsel merkezleri arasında sayıldı.

1990'da Doğu ile Batı Almanya'nın birleşmesiyle Berlin, Almanya'nın başkenti olurken, Bonn'un da 1990 yılına kadar "hükûmet merkezi" olarak anılması kararlaştırıldı. Federal Meclis ve hükümet birimlerinin büyük kısmı Berlin'e taşınmış olmasına rağmen 6 federal bakanlığın ana binası Bonn'da bulunmakta, diğer bakanlıkların bazı daire başkanlıkları da kentte faaliyet göstermeye devam etmektedir.

Başkentin Berlin'e kaydırılmasıyla özellikle hükümet ve kamu binalarının yoğunlaştığı bölgenin çehresi büyük ölçüde değişti. Deutsche Welle, Bonn Uluslararası Kongre Merkezi ve diğer kamu ve özel sektör kuruluşları bu kesime yerleşti. Birleşmiş Milletler'e bağlı 12 birimin üslendiği "BM Kampüsü" de 2006 yılının Temmuz ayında yine sözkonusu semtte faaliyetlerine resmen başladı.

12. yüzyılda Roma İmparatorluğu'na bağlı birliklerin bölgede kurduğu bir kampı esas alan Bonn, 1989 yılında 2000. kuruluş yıldönümünü kutladı. Ancak araştırmalar, Bonn ve çevresindeki insan yerleşimlerinin çok daha eskilere dayandığını ortaya koymaktadır. Bunu Oberkassel bölgesinde ortaya çıkarılan 14 bin yıllık bir yerleşimin yanı sıra M.Ö. 4080 yılına ait olduğu sanılan Venusberg yerleşkesi de ortaya koymaktadır.

Romalılar döneminde Bonna adıyla anılan bölge, Germenlerin M.S. 9. yılda Varus Savaşı'nda elde ettiği zaferin ardından hızla gelişti. Günümüzde Bonn kentinin yer aldığı bölgenin kuzeyine bir Roma lejyonu yerleştirildi. Kamp çevresi zanaatkarlar ve tüccarlar tarafından mesken tutuldu.

Roma İmparatorluğu'nun çöküşüyle birlikte önemini yitiren bölgede 9. ve 10. yüzyılda bir manastır, bugünkü pazar alanında da Villa Basilika adı altında bir ticaret merkezi kuruldu.

Bonn'un gelişiminde, 1288 yılında yapılan Worringen Savaşı dönüm noktası oldu. Savaşı kaybeden Köln dükleri, Brühl ve Poppelsdorf'un yanı sıra Bonn merkezini malikâne yeri olarak belirlediler. Köln dükleri tarafından 17. ve 18. yüzyılda inşa edilen yapılar, kente bugünkü barok tarzı görünümünü kazandırdı. Bu dönem, 1794 yılında Fransa'nın işgaliyle kapandı. Napolyon Bonapart'ın yenilgisinin ardından, Bonn 1815 yılında Prusya'ya katıldı. Bonn'a, bu tarihi izleyen yıllarda, 18. yüzyılın bitiminden kısa süre önce kurulan ve 1818'de faaliyetleri yeniden canlandırılan Ren Friedrich Wilhelm Üniversitesi şekil verdi.

Bonn, I. Dünya Savaşı'nın ardından önce İngilizler, ardından Fransızlar tarafından işgal edildi. Fransızlar 1926 yılında bölgeden ayrıldı.

Nazi rejimi sırasında büyük kısmı Yahudi, 1000'den fazla Bonn'lu katledildi. Yine 8000 dolayında kişi, evini terk etmek zorunda kaldı, tutuklandı ya da toplama kamplarına kapatıldı.

Bonn, 9 Mart 1945'de Amerikan askerlerinin kente girmesiyle II. Dünya Savaşı'nı ardında bıraktı; savaşta binaların yüzde 30'undan fazlası tahrip oldu. Çatışma ya da bombardımanda hayatını kaybedenlerin sayısı 4000'i aştı. Kentin denetimini 28 Mayıs 1945'te İngiliz işgal güçleri devraldı.

Bonn, savaş sonrası hızla gelişti. Kalkınmada, 3 Kasım 1949'da başkent olarak Frankfurt yerine Bonn'un tercih edilmesi de bunda büyük rol oynadı. Başkentin Berlin'e kaydırılması üzerine Bonn yeni bir değişim sürecine girdi. Federal idare yapısının geniş ölçüde Berlin'e kaydırılmasından doğan boşluk, bakanlıkların Bonn'da kalmaya devam eden daire başkanlıkları, bölgeye yerleşen yeni federal birimler, kamu ve özel sektör temsilcilikleri ile uluslararası organizasyonların varlığıyla giderildi.

Bonn, Ren havzasının bir parçası olması vesilesiyle ağırlıklı olarak Katolik olarak kabul edilir. Buna karşılık son 75 yıl içinde bu özellik büyük ölçüde değişime uğradı. 1925 yılında Bonn nüfusunun yüzde 80’ini Katolikler meydana getirirken, 90’lı yılların sonunda Katolik-Protestan dağılımında Protestanların lehine bir gelişme yaşandı. Günümüzde Bonn nüfusunun yüzde 45’i Katolik, yüzde 25’i Protestan mezhebine bağlı kişilerden meydana gelir. Bonn nüfusunun üçte biri başka din ve mezheplere inanan kişilerden oluşur. Nüfusun yüzde 6’sı İslam dinine inanır. Diyanet İşleri Türk İslam Birliği’ne bağlı Bonn Merkez Camii 1986’da kuruldu; Bonn-Altstadt’da faaliyetlerine başlayan cami, 1990'da Bonn-Castell semtine taşındı.

Bonn kentinin simgeleri arasında yer alan eski belediye başkanlığı binası 1737 yılında, Rokoko tarzında inşa edildi. Eski belediye başkanlığı binasının hemen yanında, günümüzde Bonn Üniversitesi merkez binası olarak kullanılan, Köln düklerinin malikanesi yer almaktadır.

Kestane ağaçlarının sıralandığı Poppelsdorf Caddesi, Köln düklerinin malikânesini Poppelsdorf Köşkü'ne bağlar. Poppelsdorf Köşkü, 18. yüzyılın ilk yarısında Köln düklerince yazlık köşk olarak inşa edildi.

Bonn merkez tren garının giriş binası 1883/84 yıllarında inşa edildi. Gar binası, günümüzde tarihî eser koruması altındadır.

Venusberg'de yer alan 180 metre yüksekliğindeki radyo vericisi, 162 metre yüksekliğindeki Posta Kulesi ve 114,7 metre yüksekliğindeki Lange Eugen binası (BM Kampüsü), Bonn'un en yüksek üç noktasını meydana getirmektedir.

Bonn'da çok sayıda kilise yer almaktadır. Bonn Katedrali kentin simgeleri arasında kabul edilmektedir. Brüdergasse'deki Remigius Kilisesi'nde Beethoven'un vaftizine ait hatıralar saklanmaktadır. Schwarzrheindorf'daki Doppel Kilisesi 1151'den itibaren inşa edildi. Christoph Wamser, Hristiyanlığın bölgede yayılması öncesi kutsal kabul edilen bir noktada, 1627/28 yıllarında Kreuzberg Kilisesi'nin inşa edilmesini sağladı. Adenauerallee üzerinde bulunan Katolik St. Cyprian Kilisesi 1957'de yeniden düzenlendi.

Eski Bonn Mezarlığı'nda pek çok ünlünün mezarı bulunmaktadır. Tanınmış heykeltraşların imzasını taşıyan heykel ve anıtlar, Bonn Mezarlığı'nın önem ve güzelliğini daha da artırmaktadır. Beethoven'in annesinin mezarı ve Robert Schumann ile Clara Schumann adına yaptırılan anıt-mezarlıklar da yine burada bulunmaktadır.

Friedensplatz Meydanı'ndaki Stern Caddesi'nde yer alan Stern Kapısı, tramvay hattı inşaatı nedeniyle 1900 yılında Bottlerplatz Meydanı'na nakledildi.

Bad Godesberg'ın kuzeyinde, Franklar tarafından inşa edilen Godesburg kalesi yer alır. Altı ayrı yapıdan meydana gelen Godesberg Belediye binası, Max Franz tarafından, 1790-1792 yılları arasında kaplıca ziyaretçilerinin kullanımına sunulmak amacıyla inşa edildi. Yapımına 1790'da başlanıp 1830 yılında tamamlanan Oda Tiyatrosu “La Redoute”, günümüzde Sanat Müzesi'nin bir parçasıdır.

Alman posta hizmetlerini yürüten Deutschen Post Posta Kulesi'nde yer almaktadır. Kule, Kuzey Ren-Vestfalya eyaletinin en yüksek binasıdır. Posta Kulesi'nin birkaç yüz metre berisinde, uzun yıllar kentin simgeleri arasında sayılan “Langen Eugen” binası yer alır. Langer Eugen, günümüzde BM Kampüsü olarak kullanılmaktadır. Posta Kulesi ile Lange Eugen arasında, Schürmann Binası olarak adlandırılan yapı yer alır. Schürmann Binası günümüzde Deutschen Welle'nin merkezi olarak görev yapmaktadır. Milletvekillerine ofis alanı olarak sunulmak üzere planlanan bu bina, 1993 yılında Ren nehrinin taşması üzerine ağır hasar gördü. Akademi binası olarak tasarlanan Bundeshaus binası, 1948 yılından başlayarak, aralarında Federal Meclis ve Konsey'in de bulunduğu pek çok kamu kuruluşunun faaliyetlerine merkezlik yaptı. Meclis Genel Kurulu 80'lerden itibaren yeni bir binaya taşındı. Bundeshaus, başkentin Berlin'e taşınmasının ardından uluslararası kongre merkezi olarak kullanılmaya başlandı. Yine belli bir dönem Meclis genel kurulu olarak hizmet veren "Wasserwerk" binası da uluslararası kongre merkezinin faaliyetlerine tahsis edildi. Birleşmiş Milletler Meydanı'nda Birleşmiş Milletler'e üye 191 ülkenin büyük ebatlarda bayrağı gönderlerde dalgalanmaktadır.

Bonn'un Beuel isimli kesiminde bulunan eski çimento fabrikası (Oberkasseler Zementfabrik) mimar Karl-Heinz Schommer tarafından tarihî anıt kapsamına giren yönleri korunarak modern ofis binalarına dönüştürüldü.

Müze ve Anıtlar

Bonn Sanat Müzesi

Bonn çok sayıda önemli müzeyi barındırır. Kısaca “Bundeskunsthalle” olarak adlandırılan ve 1986-1992 yılları arasında yapılan Federal Almanya Sanat ve Gösteri Merkezi'nin mimarlığı Gustav Peichl tarafından yürütüldü. Almanya Tarihi Müzesi (Haus der Geschichte), açıldığından bu yana Almanya'nın en çok ziyaret edilen ilk 10 müzesi arasında yer aldı. Sanat ve Gösteri Merkezi ile Almanya Tarihi Müzesi, her yıl ortalama yarım milyonun üzerinde ziyaretçi çekmekte, bazı özel sergilerde bu rakam da aşılmaktadır. Bu iki müze, "Müze Hattı" (Museumsmeile) olarak anılan güzergâh üzerinde yer almaktadır. Müze Hattı'nda 90'lı yılların başında Sanat ve Gösteri Merkezi ve Almanya Tarihi Müzesi ile birlikte belediye tarafından işletilen Bonn Sanat Müzesi faaliyete geçti. Hattın diğer halkalarını, 1995'te devreye giren ve bilim alanında uzman Alman Müzesi (Deutsches Museum Bonn), "ifa-Galerie" ve König Müzesi (Museum Koenig) meydana getirmektedir.

Akademik Sanat Müzesi

Bonn'da dünyaya gelen, kentte hayatının belirli bir süresini geçiren ya da can veren ünlüler için de müzeler inşa edildi. Beethoven, August Macke, Ernst Moritz Arndt ve Robert Schumann bu tür müzelere örnektir. Beethoven Evi'nin (Beethoven-Haus) yer aldığı Bonngasse sokağının parke taşlarına 2005 yılında ünlü Bonn'luların portreleri yerleştirildi. Dünya kültür mirası listesinde yer alan Beethoven'in 9'ncu Senfonisine ait el yazmaların bir kısmı Beethoven Müzesi'nde sergilenmektedir.

Bonn'daki Ren Friedrich-Wilhelm Üniversitesi bünyesinde de birçok müze yer almaktadır. Bunlardan "Bonn Mısır Müzesi" (Ägyptisches Museum Bonn), yaklaşık 3000 adet orijinal eser sergilemektedir. Akademik Sanat Müzesi'nde (Akademisches Kunstmuseum), üniversite bünyesinde yapılan arkeolojik kazılarda ortaya çıkarılan tarihi eserler sergilenmektedir. "Arithmeum", yüzlerce hesap makinesini barındıran bir tür "matematik müzesi"dir. 2003-2005 yılları arasında dünyanın en büyük çiçeği kabul edilen "Titanenwurz"u sergileyen Botanik Bahçe, (Botanischer Garten Bonn), yine üniversiteye bağlı bir kuruluştur. Fosil sergisinin yer aldığı Goldfuß Müzesi, değerli taşların yanı sıra meteoritlere de yer veren Mineraloji Müzesi (Mineralogische Museum), Bonn'daki Ren Friedrich-Wilhelm Üniversitesi bünyesindeki diğer kuruluşlardır. Ayrıca, 1846 yılında narkozun icadından günümüze anestezinin gelişimini anlatan Horst Stoeckel Müzesi de üniversiteye bağlıdır.

Benzerleri arasında bir ilki teşkil eden "Kadın Müzesi" (Frauenmuseum) 1981'de açılmıştır. Kuruluşundan günümüze 400'den fazla sergiye imza atan Kadın Müzesi, bu sergilerin yanı sıra, sürdürülen kapsamlı programıyla da uluslararası çapta saygınlığa kavuştu.

1993-2001 yılları arasında tamamen yenilenen Ren Eyalet Müzesi'nde (Rheinisches Landesmuseum Bonn), Ren havzasının kültür hayatını aktaran eserler sergilenmekte, ayrıca bölgenin çağdaş sanat yapıtlarından örneklere yer verilmektedir.

Poppelsdorf Caddesi üzerinde yer alan rasathane (Volkssternwarte Bonn), sık sık gökyüzü ve güneş gözlemleri için kapılarını vatandaşlara açmaktadır.

İki yılık bir çalışmanın ardından, 2002 yılının Eylül ayında açılan "Gezegen Yolu"nun (Planetenweg) yapımında Bertolt Brecht Lisesi (Bertolt-Brecht-Gesamtschule) ve Alman Havacılık ve Uzay Merkezi görev aldı. Sponsor firmaların da destek sağladığı "Gezegen Yolu", 1'e 1 milyar (1/1,000,000,000) ölçekte, Ren nehri boyunca uzanmaktadır. 5946 metre uzunluğundaki yolun başlangıcında 1,40 metre çaplı güneş yer almaktadır. Güneşi 50 ila 100 metrelik aralarla Merkür, Venüs, Dünya ve Mars izlemektedir. Ardından, 700 metre ile 1,5 km arasında değişen aralıklarla Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün gezegenleri gelmektedir. "Gezegen Yolu", Bonn limanının kuzey ucunda, Graurheindorf semtinin girişinde Plüton ila tamamlanmaktadır. Her gezegen, ilgili durakta, yalnızca sembol olarak değil, çeşitli verilerin yer aldığı tanıtıcı bir levhayla anlatılmaktadır.

Nazi rejimi sırasında can veren Bonn'lular için Franziskaner Sokağı'nda bir müze yer almaktadır. Ayrıca Bonn Sinagogu bünyesinde 2005 yılında elden geçirilen ve Nazi rejiminin kurbanlarını anlatan bir sergi bulunmaktadır.

40 yıl boyunca Federal Almanya'nın başkenti konumunda bulunan Bonn'un bu niteliği, meydan ve caddelerinde sergilenen plastik sanatın çok sayıda örneğiyle de ortaya konmaktadır. Şehir merkezi ve kamu binalarının yoğunlaştığı semtte, pek çok tanınmış uluslararası ve Alman sanatçının eserlerine rastlamak mümkündür. Juridicum binasının dış cephesi Victor Vasarely tarafından tasarlandı. Henry Moore'un “Two large Forms” isimli eseri eski başbakanlık binası önünde yer almaktadır. Eduardo Chillida'nın “Da Musica IV” adlı çalışması katedral önünde bulunmaktadır. Markus Lüpertz'in iki eseri birden Müze Meydanı'nda yer almaktadır. Endenich'teki Schumann Binası'nın girişine yerleştirilen Robert Schumann'ın bronz büstü, Alfred Hrdlicka'nın imzasını taşımaktadır. Bonn'un hükümet merkezi konumunu sürdürmesinden sonra başlayan yeni kamu binaları inşaatı, sanat yapıtları uygulamasını teşvik etti. Plastik sanatın son 50-60 yıllık gelişimini ortaya koyan örnekler arasında, Willy Meller'in “Liegende mit Kind”inin yanı sıra Nicolas Schöffer'e ait “Kronos 15 de yer almaktadır.

Belediyeye ait Bonn Tiyatrosu'nda opera, tiyatro ve koreografik tiyatro eserleri sahnelenmektedir. Kentte ayrıca bir dizi özel tiyatro faaliyet göstermektedir. Kent merkezinde Contra-Kreis-Theater ve "Euro Theater Central" yer almaktadır. Beuel semtinde ise Bonn Genç Tiyatro (Junge Theater Bonn) ile „Theater Die Raben“ faaliyet göstermektedir. Ayrıca „Kleine Theater Bad Godesberg“ ile Bonn Üniversitesi'ne bağlı Bonn University Shakespeare Company, diğer tiyatro grupları olarak öne çıkmaktadır.

Kabare ve diğer sahne sanatlarına Haus der Springmaus, Pantheon-Theater ve "Theater im Ballsaal"da yer verilmektedir.

Bonn Beethoven Orkestrası, Beethoven Konser Salonu'nda düzenli konserler vermekte, operada da görev almaktadır. 1897 yılında "Koblenz Filarmoni" olarak kuruluşu yapılan orkestra, 1907 yılında adı "Bonn belediye orkestrası" olarak değiştirilerek belediye kuruluşları arasına dahil edildi. II. Dünya Savaşı'nın ardından kısa bir süre "Beethoven Konser Salonu Orkestrası" olarak anılan müzik kuruluşu, daha sonra günümüzde kullanılan adına kavuştu.

Kentin turizm sektörüne, uzun yıllar başkent olması sebebiyle, "siyasi turizm" şekil verdi. Ancak 90'lı yıllardan itibaren turizm Bonn'da gelişmeye başladı. 1993 yılından itibaren konaklama sayısı yüzde 40, misafir sayısında da yüzde 58 artış kaydedildi. Bu gelişmede kentin başkentin Berlin'e taşınmasıyla üstlendiği yeni nitelikler etkili oldu. Kenti bütünleyen Ren nehri ve kıyısında yer aldığı Siebengebirge, turizmi canlandıran faktörler arasındadır. Ayrıca artan kongre salonları ve Köln-Bonn Havaalanı'nın yükseltilen yolcu kapasitesi de etkili oldu. 2005 yılında yapılan 1 milyon 160 bin konaklamadan, 300 binden fazlasının kongre turizmince sağlandığı hesaplanmaktadır.

Bonn'u günü birlik ziyaret edenlerin sayısı ise 9 milyona ulaşmaktadır.

Ren Friedrich Wilhelm Üniversitesi, 1777 yılında kuruldu. 1818'de yenilenen üniversite Almanya'nın en büyük üniversiteleri arasında yer almaktadır. Klinikleri ile birlikte Bonn'da istihdam yaratan belli başlı kurumlar arasında sayılmaktadır.

Üniversitenin daha önce rasathane olarak kullandığı bina, bugün iletişim fakültesine ev sahipliği yapmaktadır. Bonn-Rhein-Sieg Yüksekokulu 1995 yılında kuruldu. Yüksekokul, Bonn adını taşımasına rağmen Bonn belediye sınırları dışında, Sankt Augustin'de yer almaktadır. Eğitim kuruluşunun Rheinbach ve Hennef'de de binaları bulunmaktadır.

Max Planck Enstitüsü'nün muhtelif birimleri de Bonn'da yer almaktadır. Matematik ve radyoastronomi bunlar arasındadır. 1998 yılında, başkentin Berlin'e taşınma kararının ardından Bonn'da "Caesar Bilimsel Araştırma Merkezi" kuruldu. 1964 yılında Berlin'de kurulan Alman Kalkınma Politikaları Enstitüsü, 2000 yılında Bonn'a taşındı.

Kısaca FortAFin olarak bilinen Kuzey Ren-Vestfalya Finans Akademisi, Bonn-Schweinheim'da bulunmaktadır. Alman Akademik Değişim Servisi (DAAD), Alman Araştırma Cemiyeti (DFG), Alexander von Humboldt Vakfı, Alman Burs Vakfı ve Friedrich Ebert Vakfı'nın genel merkezleri Bonn'dadır.

Federal Eğitim ve Araştırma Bakanlığı (BMBF), Eğitim Bakanları Sekreteryası, Rektörler Birliği (HRK), Federal Meslek Eğitimi Enstitüsü (BIBB), Eğitim Planlaması ve Araştırma Teşviği için Federal ve Eyalet yönetimleri Komisyonu ile Yetişkin Eğitimi Enstitüsü(DIE) kuruluşlarının merkezleri de Bonn'da bulunmaktadır.

Bonn için 1996'dan beri kullanılan tanımlamalardan biri de "Ren nehri kıyısındaki BM kenti"dir. Birleşmiş Milletler'in 13 farklı teşkilat ve programı Bonn'da faaliyet göstermekte, BM görevlisi sayısı 600'ü aşmaktadır. BM kadrolarının sayısının önümüzdeki yıllarda 1000'i bulması öngörülmektedir. 2003 yılında alınan bir kararla, Bonn'un hükûmet binalarının yoğunlaştığı bölgede bir "BM yerleşkesi" oluşturulmasına karar verildi. Bu amaçla Langer Eugen olarak bilinen binayla eski parlamento binası BM'nin kullanımına bırakıldı. 2006 yılının Temmuz ayında resmî açılışı yapılan Bonn BM Kampüsü'nün 2008 itibariyle tam kapasite faaliyete geçmesi beklenmektedir. Eski parlamento binasına yerleşmesi planlanan BM İklim Programı Sekreteryası'nda 200 kişinin görev yapması hedeflenmektedir.

BM'nin Bonn'a yerleşmesi, uluslararası sivil toplum örgütleri ve kamu yararına çalışan teşkilatlarda da artışı beraberinde getirdi. Bonn'da merkezi bulunan sözkonusu örgütlerin sayısı 170'i aştı. Bunların arasında Alman Kalkınma Hizmetleri Teşkilatı (DED), Alman Kalkınma Politikaları Enstitüsü (DİE) ve InWEnt de bulunmaktadır. Bu örgütler, yine Bonn'da merkezi bulunan Federal Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Bakanlığı ile yakın işbirliği içinde çalışmaktadır.

all wives cheat online women who cheated
husbands who cheat website dating for married men