Hit (1474) KU-135

Mahmud Paşa Kütüphanesi

Kütüphane Türü : Kurucusu :
Kurum Tipi : Kuruluş Tar : 1473
Ülke / Şehir : Türkiye / İstanbul Uzm.Alanları :
Kataloglama Türü : Çalışma Saatleri :
Ekleyen : /2014-09-27 Güncelleyen : /0000-00-00

Mahmud Paşa Kütüphanesi

Mahmud Paşa'nın (ö. 878/1474) İstanbul'da kendi adını taşıyan semtte yaptırdığı medresede kurduğu kütüphane.

Fâtih Sultan Mehmed devri sadrazamlarından Mahmud Paşa, İstanbul'da bir cami etrafında toplanan medrese, imaret, sıbyan mektebi, mahkeme, türbe, hamam gibi bölümlerden meydana gelen bir külliye kurmuş, bu külliyede yer alan medresenin (877/1472-73) talebelerinin yararlanabilmesi için de bir kütüphane tesis etmişti. Medresenin 878 (1473-74) tarihli vakfiyesinin İstanbul Vakıfları Tahrir Defteri'ne kaydedilen özetinde buraya verilen 195 kitap, adları belirtilmeden çeşitli konu başlıkları altında sadece her konudaki kitap adedi söylenerek zikredilmiştir. Vakfiyesine göre medrese kütüphanesine günlük 5 akçe ücretle hâfız-ı kütüb tayin edilmiştir. Muhtelif vakıf kayıtlarından Mahmud Paşa Medresesi hâfız-ı kütübüne yemek bedeli (taâmiye) verildiği de anlaşılmaktadır.
Bazı vakıf kayıtlarına göre Mahmud Paşa Kütüphanesi'ndeki kitaplar, medrese odaları zemin seviyesinde inşa edildiği ve arka pencereleri de bulunmadığı için hava ve güneş alamadığından gerektiği gibi korunamamış, zamanla bir kısmı harap olmuştur. 1130 (1718) tarihli bir kayıtta kütüphane tamiri için 2400 akçe harcandığı belirtilmektedir. Medrese ayrıca 1197 (1783), 1248 (1832), 1257 (1841) ve 1290-1291 (1873-1874) yıllarında tamir görmüştür.
13 Zilkade 1191 (13 Aralık 1777) tarihli bir vakıf kaydına göre kütüphanedeki dolaplarda bulunan kitapların elli yıldan beri açılıp sayılmadığından toz toprak içinde kaldığı ve bir kısım kitapları böceklerin yediği medrese öğrencileri tarafından haber verilince vakfın mütevellisi ve Evkâf-ı Hümâyun müfettişliğince görevlendirilen kişiler dolapları açıp kitapları temizledikten sonra saymışlar, bunları hâfız-ı kütübe teslim ederek yeni bir defterin hazırlanmasını istemişlerdir. Dârüssaâde ağasının gönderdiği Safer 1192 (Mart 1778) tarihli bir yazıdan anlaşıldığına göre medresedeki dolapta bulunan 341 cilt kitap tamir edilmiş ve kütüphanenin çalışma düzeni yeniden belirlenmişti.
Daha sonraki tarihlerde de kütüphanenin Fizikî durumunda bir iyileşme olmadığından kitapların korunması için bazı tedbirler alınmaya çalışılmıştır. 19 Nisan 1326 (2 Mayıs 1910) tarihli bir belgede, bu tarihte kütüphaneler müfettişi bulunan Hasan Tahsin Efendi'nin bildirdiğine göre Mahmud Paşa Medresesi'ndeki kütüphanede mevcut bazı kitaplar rutubet sebebiyle büyük zarara uğradığından geçici olarak Nuru osmaniye Kütüphanesine nakledilmiş ve burada camekânlı bir dolap İçine yerleştirilmiştir. Ancak yirmi beş kitap rutubetten külçe haline geldiğinden bir sandığa yerleştirilerek kaldırılmıştır. Yine Hasan Tahsin Efendi, koleksiyonda mevcut kitaplar sayıldığında kütüphanede 364'ü Mahmud Paşa, 118'i İzmirli Mustafa Efendi vakfından olmak üzere 482 kitap bulunduğunu ve bazı hayır sahipleri tarafından vakfedilmiş olup kütüphane defterine kaydedilmemiş daha otuz iki kitabın mevcut olduğunu tesbit etmiştir. 29 Haziran 1329 (12Temmuz 1913) tarihli bir belgede ise Nuruosmaniye Kütüphanesi'ndeki dolaplara yerleştirilen Mahmud Paşa Medresesi kitaplarının yapraklarının birbirine yapışmaması için dolaplara raflar yapılması istenmektedir. Mahmud Paşa Kütüphanesi 1914 yılında Sultan Selim'de kurulan kütüphaneye, 1924'te Murad Molla Kütüphanesi'ne nakledilmiştir. Küçük koleksiyonların bir merkezde toplanması amacıyla 1949 yılında Süleymaniye'de kurulan kütüphaneye birçok küçük kütüphaneyle birlikte Mahmud Paşa Kütüphanesi'ndeki kitaplar da taşınmış olup halen Süleymaniye Kütüphanesi içinde bulunmaktadır. Bugün Mahmud Paşa Kütüphanesi'nde 339 yazma eser mevcut olup Mahmud Paşa Medresesi Kütüphanesi ve Rüstem Paşa Kütüphanesi Deften adıyla katalogu da yayımlanmıştır (Dersaâdet 1311).

Kitap Adedi : 339
Yazma Adedi : 0
Matbu Adedi : 0
Harita Adedi : 0
CD Adedi : 0
Dergi Adedi : 0
Gazete Adedi : 0
Minyatür Adedi : 0
Resim Adedi : 0
Gravür Adedi : 0
Fotoğraf Adedi : 0
Ferman Adedi : 0
Tez Adedi : 1
Koleksiyon Adedi :
Adres :
Telefon :
Faks :
Web :
E-Posta :