Hit (27) F-1416

Prof. M. Said Hatiboğlu İslam'da İlk Siyasi Kavmiyetçilik, Hilafetin Kureyşiliği İsimli Makalesinde Yazdığı İddialara Cevaplar

İlim Dalı : Konusu :
Soruyu Soran : Cevaplayan : Önder Nar
Cevaplayanın Mezhebi:
Ekleyen : Sümeyye Abacı/2020-07-12 Güncelleyen : /0000-00-00

Soru: Prof. M. Said Hatiboğlu İslam'da İlk Siyasi Kavmiyetçilik, Hilafetin Kureyşiliği isimli bir makale yazdı ve bu eserle doçentlik aldı. Bu eserde çok sayıda iddia var. 
Bunlardan birisi İmamlardan Kureyştendir şeklindeki bizim hadis bildiğimiz rivayetin uydurma olması. 
Bir diğeri sahabenin kendi aralarında peygamberimizden hemen sonra yönetimi ele geçirmek için kavga ettikleri ve hadis uydurulduğunun iddia edilmesi ve yine bütün ehli sünnet alimlerinin halifenin şartlarından birisi olarak Kureyşiliği kabul ederek yanıldıklarının iddia edilmesi ve Osmanlının büyük muhakkik alimi Zahid el Kevseri'nin halifenin kureyşi olmadığına inandığının iddia edilmesidir. 
Bu iddialar hakkında siz ne dersiniz. 
Halifeler Kureyştendir hadisi doğruysa Osmanlı halifeliğinin ve onlara yapılan beyatlerin fıkhi durumu nedir?

el Cevab:
M.Said Hatiboğlu Ankara ilahiyat okulunun en önemli köşe taşlarından birisidir. Kendisi ciddi bir hadisçi değil hadis eleştirmenidir. Hadisleri Hadis ilmi kurallarına göre değil oryantalistlerin tarzında yani akli kritiğe tabi tutarak eleştirmekle ünlüdür. Diyanet İşleri başkanlarının bir çoğunun ama özellikle de "Dağda hilal gözetleme zamanı geçmiştir" şeklindeki bahtsız açıklamanın sahibi olan başkanın da tez danışmanı ve büyük üstadıdır. Nuzulü İsa’nın inkârı, neshin inkârı sünni mezheplerin emevi saltanatının ürünü olduğu gibi birçok mesnetsiz iddianın da fikir babasıdır.
Bu sebeple sorunuzu
1- kısa biyografisini
2- ardından makalesindeki iddialarını
3- son olarakta bu iddiaların eleştirisiyle cevaplamak uygun olacaktır.

1- İlmi biyografisinin özeti şudur;
İlâhiyatçıdır.
Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi (1958) mezunudur.
"İslâmi Tenkid Zihniyeti ve Hadis Tenkidinin Doğuşu' isimli teziyle doktorasını tamamlamıştır.
"Hz. Peygamber'in Vefatından Emeviler'in Sonuna Kadar Siyasi-lçtimai Hadiselerle Hadis Münasebetleri" isimli teziyle doçent, "Hilâfetin Kureyşiliği” isimli teziyle de profesör olmuştur. (1978).
Çalışmalarını bitirdiği üniversitede Hadis Anabilim Dalında öğretim üyesi olarak sürdürdü.
2000 yılında aynı fakülteden emekliye ayrıldı.
Hatiboğlu. 1986-98 yılları arasında İslâmi Araştırmalar ve İslamiyat dergilerinin editörlüğünü yaptı.
Makalelerinin bir bölümünü 2004 yılında Müslüman Kültürü Üzerine adıyla kitaplaştırdı.

Eserleri: 
Müslüman Kültürü Üzerine (2004),
Hilafetin Kureyşliliği - İslam'da İlk Siyasi Kavmiyetçilik (2005, 2012))
Kültürel Mirasimizı Tenkid Zarureti (2009, Ciltli 2015),
Hilafetin Kureyşliliği (2011, Ciltli 2015),
Hz. Peygamber ve Kuran Dışı Vahiy: Gaybi Hadisler Meselesi (2009, Ciltli 2015, 2016)Hadis Tedkikleri (2012, 2016),Hz Peygamber'in Vefatından Emevilerin Sonuna Kadar Siyasi, İçtimai Hâdiselerle Hadîs Münasebetleri (2015, 2016),
İslami Tenkid Zihniyeti ve Hadis Tenkidinin Doğuşu (2015, 2016),
İslamın Aktüel Değeri Üzerine 1 (2017)
İslamın Aktüel Değeri Üzerine 2 (2017)

KAYNAKÇA:
İhsan Işık / Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2006, 2009), Mehmet Said Hatiboğlu Hoca (garibce.blok.spot.com.tr, 2 Mart 2013). Mehmet Said Hatiboğlu kitapları (sozcukitabevi.com.tr)

Makaledeki İddialar:
Makalede yaklaşık 15 iddia öne sürülmekte bunlar ispatlanmış ilmi hakikatlermiş gibi sunulmaktadır.
Sahabenin peygamber efendimizin vefatından hemen sonra yönetimi ele geçirme derdine düştükleri ve bunun için "halifeler Kureyşten olacaktır " gibi bir hadis uydurdukları iddiası; sahabenin adaletine inanmadığının göstergesidir.
İbn Haceri el Askalani gibi bir hadis otoritesinin derlediği lezzetul ayş isimli hadis mecmuasında "İmamlar kureyşten olacaktır" hadisinin mütevatir olduğu ispat edilmiş iken; Hatiboğlu bey bunun uydurma olduğunu iddia etmektedir.
Said Hatiboğlu beyin mezkur hadisin Uydurma olduğunu iddiası tek garabeti değildir. Bu eserinde sahih ve en güvenilir şeklinde nitelediği rivayet hakkında ise başka bir münasebetle kendisiyle görüşmemde yine kendisi " Buhari’de de olsa hurafe bir rivayettir" demiştir.
Yani Said bey bir hadis inkarcısıdır. Bu makalede mütevatir hadisi inkar etmekte Makalesini üzerine bina ettiği Araplar bu işi ancak kureyşe layık görürler bu sebeple halife kureyşten olmalıdır rivayetini de başka bir münasebetle inkar etmektedir.
Bu çelişkili inkar ve kabulleri onun ölmeden cevaplaması gereken en yaman çelişkilerindendir.
Doçentlik tezinin üzerine bina edildiği bu ön kabulü büyük bir hata olsa da Cumhuriyet ve akademik ilahiyat tarihimizin en iddialı tezlerinden birisi olması hasebiyle hala bir izah ihtiyacındadır.
 
Zahid el Kevseri'ye nispet ettiği görüş yanlıştır. Gösterdiği kaynakta böyle bir ifadesi yoktur.
Kevseri gibi bir büyük otoriteye kendi yanlışını nispet etmesi ayrıca yüz kızartıcı bir başka ayıptır.
Said Hatiboğlu beyin 15 iddiasını tek tek eleştirmek için burası dar olduğundan bu kadarına işaretle yetineceğim. İhtiyaç olursa bu iddiaların eleştirisi yapılabilir.

Ek: "İmamlar Kureyşten olacaktır" hadisi sahih ise Osmanlıların hilafeti şüpheli hale gelmez mi? şeklindeki sorunuzun cevabı özetle şudur.
Osmanlı halifeleri bu şartı taşımadıklarından halifeliğin bir şartı eksik olarak gerçekleşmiştir. Alınan beyatler ulema tarafından (yönetim şekli sultanlık yönetimi olduğundan) sahih kabul edilmiştir.
Bilindiği üzere halifenin sahip olması gereken şartlar tam ise ona "raşid halife" eksik ise ona "nakıs hilafet veya halifelik" denilir.
Şartlar;
1-Mü'mîn olmak,
2-Erkek olmak,
3-Adil olmak,
4-Hür olmak,
5-Devlet başkanlığı yapabilecek ehliyette olmak,
6-İctihad seviyesinde dini bilgi sahibi olmak
7-Kureyş kabilesine mensup olmak
8- Sağlıklı olmak
Osmanlı hilafeti babadan oğula geçen bir hilafettir. Yine Sultanların çoğunluğu fetva ehliyetinde değildir. Seçimlerinde Kısmen Şura heyetinin onayı oluşmuştur. Bu sebeple Hilafetin kendilerine intikalinden itibaren seçim öncesinde olmasa da seçim sonrasında beyatle birlikte kendilerinde halifelik beyâti oluşmuştur. Emirlerine itaat gereklidir. Hilafet dereceleri efendimizin hadislerinde haber verdiği üzere eksik (nakıs) halifeliktir.

Mülahaza: Onal Yahya Önal Ebuzer 
Bu Allah’ın lütfudur hilafeti dilediğine verir kim onu isterse ona verir Kureyş ona sahip çıkamadı. Allah ellerinden rahmeti aldı Osmanlı’ya verdi ne kadar hilâfet zayıftı dense de 600 yıl bayraktarlığını yaptı eceli geldi sonlandı şimdi lütfu kim isterse ona verecek. Hilafeti küreyse bağlamak Allah’ın adaletine aykırı lütfunu kim isterse son hilâfet onun olacak inşallah.

el Cevab: Allah’ın Adaleti ile ne kasdediyorsunuz?
Şartlar; bunlar.
1-Mü'mîn olmak,
2-Erkek olmak,
3-Adil olmak,
4-Hür olmak,
5-Devlet başkanlığı yapabilecek ehliyette olmak,
6-İctihad seviyesinde dini bilgi sahibi olmak
7-Kureyş kabilesine mensup olmak
8- Sağlıklı olmak
Ve bu şartlar ayetlerle hadislerle sabittir.
Mesela hür olmak Allah’ın adaletine aykırı diyebilir misiniz? Allah onun köle olmasını istese engellerdi.
Kadın olması Allah’ın adaletine aykırı olur mu? Allah dilese kadınlar da halife olabilirdi.
Halifelik yapacak ehliyette olmak... Allah’ın adaletine aykırımı İdare etmek konusunda beceri vermemek suretiyle Allah o şahsa adil davranmadı mı yani.
Müctehid değilse halife adayı olamaz. Fetva ehliyeti ictihadın en alt seviyesidir. Şimdi bir alim olmayan şahıs cahilliğiyle Allah’ın adaletine halel getirir mi?
Kureyşten olma şartı mümin müctehid erkek hür sağlıklı ve ehil adil olmak şartlarıyla birlikte olan bir şarttır.
Bu şart asrı saadet sonrası halife seçimini kolaylaştırmıştır. Şimdi de milyarları bulan islam ümmeti içerisinde diğer şartları haiz bir kureyşi müslümanın şart olması halife seçimini çok kolaylaştıracaktır.
Diğer islam ümmeti de onların yardımcıları olacaktır.
Allah’ın adaleti değil sizin anlayışınız sorun.

Mülahaza: Onal Yahya Önal Ebuzer 
O hadis sahih mi onu sorgulayın biz kureyşten çıkmasına karşı değiliz ama hilâfet gelmesi için illa küreyeysen birinin çıkmadığını bekleyelim. 

el Cevab: Hadis hem sahihtir hem mütevatirdir. Yukarıda yazmıştım. 43 farklı sahabi tarafından rivayet edilmiştir.
Kureyşe mensup olan bir emir çıkması beklenmez. Ama halife seçilecekse bu şart var mı yok mu dikkate alınır.
Modern bir devlette üniv. mezunu olma. 40 ya da elli yaştan gün alma, Ülkenin asli doğuştan vatandaşı olmak. Sabıka kaydı olmamak vs. gibi şartlar koşmaktadırlar.
İslam dininde mesela mümin olma şartı vardır gayrimüslim aday olamaz. Mesela yalancı veya fasık halife olamaz çünkü adalet şartı ihlal edilmiş olur.
Kureyşilik bütün diğer şartlara sahip bir adaylar topluluğu varsa bu seçimde çok kolaylaştırıcı bir şarttır. Diğer şartlar yok ama aday kureşi ise diğer şartlar var ama aday kureşi değilse kureyşi diye aday halife seçilmez.

 

Halifenin Kureyşi Olması Şartı  Ve Günümüz Şartlarında Geçersiz Oluşu İddialar Ve Cevaplar İçin Tıklayınız; 

Halife’nin Kureyşi Olması Şartının Manası Donanımlı olmak Deniyor Ne Dersiniz Tıklayınız;