Hit (128) F-1353

Yılbaşında Çekiliş Yapmanın Hükmü, Hediyeleşmek

İlim Dalı : Fıkıh Konusu : Yılbaşı
Soruyu Soran : Cevaplayan : Önder Nar
Cevaplayanın Mezhebi:
Ekleyen : /2020-04-07 Güncelleyen : /0000-00-00

Soru: İş yerimizde yılbaşı için çekiliş yapılıyor ve tablet telefon gibi hediyeler veriliyor bu hediyeleri almak caiz midir? (27.12.2017)

el Cevab: Hediyeleşmek için yapılan çekiliş ve çekilişten verilen hediyeleri almak caizdir.
İşyeri sahiplerinin bu çalışanlarının ya da müşterilerinin arasında çekiliş yapıp onlara hediye vermesi caizdir. (Verilen hediye alınması ve satılması helal olan metadan olmalıdır.)
Bunun hicri ya da miladi yılbaşlarında bayramlarda ay sonlarında yapılması da caizdir. (Sadece miladi yılbaşlarında yapılıyorsa ve yabancı ülke ve din mensuplarına özenti ile yapılıyorsa onlara benzemeyi men eden hadisler sebebiyle tenzihen mekruh olur. Yapılması da bu çekilişten gelen hediyenin alınması da)

Not: İsimleri hediye olan ama esasta hediye olmayıp teşvik olan bir takım uygulamalar da yapılmaktadır.
Prim ve teşviklerin de verilmesi ve alınması caizdir. (haram olmamak ve haram dan olmamak kaydıyla 

Mülahaza: Hasan Kahveci 
Bunun sonu milyon dolarlık hediyeleşmelere dönerse caiz değildir. Bir suali önce kalbinize sorun ve vicdanınıza.
 
Mülahaza: Sezai Yağmur 
Deliliniz nedir? Adam yılbaşı çekilişi diyor.

 
el Cevab: Eşya da asıl olan hüküm mübah olmasıdır. Mübahlık hükmü bir fiilin içeriğinde mahzurlar oluşuncaya veya anlaşılıncaya kadar devam eder.
Hediyeleşmek mübah fiildir. Tek taraflı hediyeler dağıtmak mübah fiildir. Hediyelerin Allah rızası için dağıtılanına sadaka diyoruz. Müşterinin ilgisini çekmek veya müşteriyi satın almaya teşvik etmek ticaret mekanına alıştırmak için olanına promosyon diyoruz.

Yılbaşı hediyeleşmesi ya da promosyonun daki tek sorun gayrimüslimlerin taklitidir.
Bu taklit temelde men edildiğimiz bir fiildir. Uzak durulması gerekir. Ama haram bir işlem ya da fiil yapılmadığı müddetçe tek olumsuzluk budur. Alım satımı mekruh olan şeylerin hediye edilmesi ya da alım satımı haram olan şeylerin verilmesi ya da hediye edilmesi durumu varsa yılbaşı hediyesi, ikramiyesi, çekilişi de onların hükmünü alacaktır.
Ama bunlar yoksa ya da oluşmuyorsa gayrimüslimlere benzeme illetinden başka bir sıkıntı yoktur. Bir kurum ya da ticarethane ya da şahıs başkalarının özentiyle yaptığı bu tür organizasyonları sadece müşterisini kaybetmemek için yapsa ve meşru zeminde kalmayı başarsa bu fiili mübah fiil olmaya devam eder. Bunu özentiyle yapsa ama mübah çizgide kalsa fiili tenzihen mekruh hükmünü alır.

Eşyada asıl olan mübahlıktır kuralı çok sayıda ayet ve hadisle sabit bir kuraldır. Detayını fıkıh ve usulü fıkıh kitaplarında bulmanız mümkündür.
 
Mülahaza: Tuğba Ipek 
Gayrimüslimlere benzemekten başka bir sıkıntı yoktur diyorsunuz. Efendimiz sav; ‘’Kim bir kavme benzerse oda onlardandır‘’ buyurmuyor mu? Çok mu basit bir şey?
 

el Cevab: Gayrimüslimlere benzemek başlı başına haram olan bir fiildir ve sıfattır.
Gayrimüslimleri taklit etmek haramdır.
Yukarıdaki çekiliş türü hediyeleşmede ya da ikramiye işleminde temel de bir sorun olmadığını mübah olduğunu ifade ettim. Hediyeleşme standartlarında olmasına rağmen gayrimüslimlere benzeme veya taklit etme durumu sebebiyle tenzihen mekruhluk durumunun oluştuğunu ifade ettim.
 
Bir ticarethane rakiplerinden yılbaşı indirimi yapmadığı için geri kalsa ve zarar etse bu durumda yılbaşı indirimi ya da kampanyası yapmasının mübah olabileceğini ifade etmek istedim.
Yoksa salt yılbaşı indirimi veya benzer şeyleri körü körüne taklit etmenin mübah olduğunu söylemedim.
Mesela yılbaşı indirimi bir şeydir ama yılbaşı ağacı süslenmesi vs. başka bir şeydir. İlk fiil mübah olabilirse de yılbaşı ağacı süslemesi yapılması bir Müslümanın uzak durması gereken bir Hıristiyanlara benzeme ve taklit fiilidir. Asla caiz olamaz. Bunun Müslüman tarafından Müslümanlardan alınıp Müslümanlara satılması gayrimüslimlere benzemedir ve haramdır.
 
Ek: Müslümanların gayrimüslimleri taklit etmesi haram fiildir ve haram ahlaktır.
Müslümanların fasık Müslümanları taklit etmesi de haram fiil ve haram ahlaktır.
 
Mülahaza: Mehmetrefik kenan 
Yılbaşı çekilişi gene delirmiş bunlar caiz değil kardeşim normal günde hediyeleşin cuma günü hediyeleş çekilişle değil. Haramı Bilmez misiniz? İlla kafirlere mi benzeyeceğiz Müslüman olarak?

 
el Cevab: Nşa da bir Müslüman insan içkili lokanta da yemek yemez, milli piyango bileti almaz, plajda güneşlenenlerin arasında nargile içmez...
Ama bu ve benzer konularda hassasiyet sahibi olmamış ya da bilmeyen Müslümanlar soru sorabiliyor. Ve yahut bilip de başkaları da öğrensin için soru soranlar olabiliyor.
Hayatın akışı içerisinde bu durumlarla karşılaşılınca bunun hükmüne dair sorular soruluyor ve biz de cevap veriyoruz.
Cevap yazarken din kardeşlerimizden bu hassasiyetlere sahip olmayanları da incitmemeyi önemseyerek Allah’ın razı olacağını ümit ettiğimiz hükmü burada yazıyoruz.

Mülahaza: Mehmetrefik kenan 
İncitmeyelim derken haram olan bir şeye de caiz deme hakkına hiç bir kul sahip değil gerçeği söyleriz ister kabul eder ister etmez misal aman kızlarımız kapansın nasıl kapanırsa kapansın diye diye bakın ortalık ne hale geldi süslüman şeri kanunlara aykırı tesettür çıktı ortada sadece kafirleri sevindirmek bizim işimiz olmuş galiba da farkında değiliz.

el Cevab: Bu konu ve diğer konulardaki cevaplarımız ortadadır.
Harama helal demek helale haram demek sahibini dinden çıkarır...  
Ama yazdıklarımızı doğru anlamanız yeterlidir.
Yılbaşı kutlamak mübah ameldir. Kutlamalarda gayrimüslimlere benzeyen fiiller işlemek haramdır.
Hristiyanların adetlerini Müslümanların uygulaması ve benimsemesi haramdır.
Müslümanlara doğrunun söylenmesi farzdır.
Müslümanları doğruyu söylerken aşağılamak ya da incitmek haramdır.
İnanç değerlerine uygun davranmayan Müslümanların adam edilmesi fırçalanması gibi fiiller grubumuzun özellikle de şahsımın işi veya yetkisi ve de haddi değildir.